Untitled Document
Σελίδα 1 από 3 123 ΤελευταίοΤελευταίο
Εμφάνιση αποτελεσμάτων: 1 έως 10 από σύνολο 21

Νήμα: Λογοτεχνικά σύμβολα : ο καθρέφτης

  1. #1
    Τομοκράτορας Το αβατάριο του χρήστη Χρυσηίδα
    Εγγραφή
    15-12-2008
    Περιοχή
    Αθήνα
    Αναρτήσεις
    1.945
    Τώρα διαβάζω
    "Το μυστήριο της καλλιτεχνικής δημιουργίας" Στέφαν Τσβάιχ

    Προεπιλογή Λογοτεχνικά σύμβολα : ο καθρέφτης

    Ο καθρέφτης είναι άλλο ένα αντικείμενο που χρησιμοποιείται συχνά στη λογοτεχνία και με διάφορους τρόπους. Τις περισσότερες φορές έρχεται να αποκαλύψει μια αλήθεια, που ο ήρωας έχει δυσκολία να αντιληφθεί μόνος του.

    Ο πρώτος καθρέφτης που μου έρχεται στο μυαλό είναι από τη Χιονάτη, όπου ο καθρέφτης ενημερώνει την κακιά μητριά ποια είναι η ομορφότερη γυναίκα του κόσμου. Στην αρχή, ο αναγνώστης μπορεί να θεωρήσει ότι ο καθρέφτης λέει στη μητριά αυτό που επιθυμεί να ακούσει, στη συνέχεια όμως του παραμυθιού βλέπουμε ότι λέει μονάχα την αλήθεια.

    Στον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών υπάρχει ακόμα ένας μαγικός καθρέφτης, ο καθρέφτης της Γκαλάντριελ, στην ουσία νερό μέσα στο οποίο καθρεφτίζονται διάφορα πράγματα που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει. Η Γκαλάντριελ επιτρέπει στο Φρόντο και το Σαμ να κοιτάξουν μέσα και αυτά που βλέπουν μάλλον έρχονται να τους προβληματίσουν για το μέλλον της πορείας τους και να τους βοηθήσουν να πάρουν τη σωστή απόφαση.

    Σαν καθρέφτης, επίσης, λειτουργεί το περίφημο πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι στο ομώνυμο μυθιστόρημα. Ο ήρωας έχει σταματήσει να γερνάει και αντί γι’ αυτόν γερνάει το πορτρέτο του. Και όχι μόνο γερνάει αλλά και αποτυπώνει όλη τη διαφθορά στα χαρακτηριστικά της φυσιογνωμίας του ήρωα.

    Είναι πράγματι αξιοθαύμαστο με πόσο δημιουργικό τρόπο οι συγγραφείς παίρνουν αυτό το απλό αντικείμενο και του προσδίδουν τέτοιες ιδιότητες ώστε να εξυπηρετήσουν την έκβαση της πλοκής τους και να αποκαλύψουν στον ήρωά τους αλήθειες με ευφάνταστο τρόπο.
    Τελευταία επεξεργασία από Χρυσηίδα : 29-12-09 στις 15:10
    με το πάθος που έντυνα
    παλιά τις λύπες μου και με την πίστη
    των παιδικών μου χρόνων

  2. #2
    Κοινωνός Το αβατάριο του χρήστη Ηλιοτρόπιο
    Εγγραφή
    27-07-2009
    Περιοχή
    ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
    Αναρτήσεις
    35

    Προεπιλογή

    Να συμπληρώσω επίσης οτι πολλές φορές είναι και τίτλος λογοτεχνικών έργων π.χ. 1) "Καθρέφτες στο χώμα" Νικόδημος Διακογιάννης (Νισύριος κιόλας!!!! - Θυμάσαι που συζητούσαμε για τη Νίσυρο Χρυς; )
    2) "Ο καθρέφτης" του Γιάννη Ποταμιάνου - Ποίηση.
    3) "Ο καθρέφτης του Πρωτέα" του Υφαντή - Ποίηση

    Δε μου έρχονται άλλα τώρα.
    Τελευταία επεξεργασία από Ηλιοτρόπιο : 29-12-09 στις 13:17

  3. #3

    Προεπιλογή

    Στη "Βασίλισσα του Χιονιού" του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν ένας καθρέφτης, ένας καθρέφτης μαγικός έπαιξε κύριο ρόλο! Ότι καθρεφτιζόταν μέσα του, παραμορφωνόταν και γινόταν άσχημο και αποκρουστικό. Το πιο υπέροχο τοπίο, ο ομορφότερος άνθρωπος μέσα από τον καθρέφτη έδειχναν φρικτά και αποκρουστικά. Ο καθρέφτης αυτός έπεσε στη γη έσπασε σε μύρια κομμάτια, μικρά σαν κόκκοι άμμου που μπήκαν στις καρδιές των ανθρώπων. Έτσι οι άνθρωποι αυτοί, ακόμα και σήμερα, βλέπουν μόνο ασχήμια και κακία γύρω τους και νιώθουν μόνο φθόνο. Εδώ ή εδώ από την ταινία του 2002 βασισμένη σε αυτό.

    Να αναφερθώ και σε στίχους τραγουδιών με θέμα τον καθρέφτη.
    Φοίβος Δεληβοριάς: Ο καθρέφτης

    Έχω μπροστά μου συνεχώς έναν καθρέφτη
    που μ'εμποδίζει ότι είναι πίσω του να δω
    δεν έχω δει ποτέ μου πιο μεγάλο ψεύτη
    και το χειρότερο,είναι όμοιος εγώ...
    ....
    Έναν καθρέφτη συνεχώς έχω μπροστά μου
    πάνω του πέφτει και ραγίζεται η καρδιά μου
    πάνω του πέφτει και ραγίζεται η καρδιά μου,
    ένα καθρέφτη συνεχώς έχω μπροστά μου...
    ...
    Μα εγώ θα κάνω τον καθρέφτη μου κομμάτια
    ξέρω ότι αυτό που κρύβει πίσω του είσαι εσύ
    εσύ που ψάχνεις μεσ' τα μαύρα σου τα μάτια
    να καθρεφτίζεις μόνο εμένα στην ζωή


    Ή Αλκίνοος Ιωαννίδης: Καθρέφτης

    ...
    Κι είπε ποτέ σου μην κοιτάς
    τον άλλον μες τα μάτια,
    γιατί καθρέφτης γίνεσαι
    κι όλοι σε σπαν' κομμάτια.
    ...
    Τελευταία επεξεργασία από Δεινομάχη : 29-12-09 στις 14:36

  4. #4
    Ξωτικό του Φωτός Το αβατάριο του χρήστη Αντέρωτας
    Εγγραφή
    30-10-2008
    Περιοχή
    Paititi
    Αναρτήσεις
    2.546
    Τώρα διαβάζω
    "Εισαγωγη στην Αρχαία Αιγυπτιακή Γλώσσα και Γραφή" του Παναγιώτη Κουσούλη

    Προεπιλογή

    Ξεχασατε την Αλικη στη Χωρα των Θαυμάτων

    Σε διαφορα κομικς και παραμυθια εχω δει τον καθρευτη να ειναι πυλη σε αλλο κοσμο, συνηθως αναποδο.
    I wish life was not so short. Languages take such a time, and so do all the things one wants to know about.J.R.R. Tolkien

  5. #5
    Τομοκράτορας Το αβατάριο του χρήστη Χρυσηίδα
    Εγγραφή
    15-12-2008
    Περιοχή
    Αθήνα
    Αναρτήσεις
    1.945
    Τώρα διαβάζω
    "Το μυστήριο της καλλιτεχνικής δημιουργίας" Στέφαν Τσβάιχ

    Προεπιλογή

    Δεινομάχη είπες Άντερσεν και θυμήθηκα το Ασχημόπαπο.

    Κι εκεί το παπάκι βλέπει το είδωλό του στα νερά και του αποκαλύπτεται η αλήθεια.

    Η πύλη σε έναν αλλιώτικο κόσμο είναι μια λειτουργία του καθρέφτη που έχω συναντήσει κι εγώ και μου διέφυγε ανεπιτρέπτως.
    Τελευταία επεξεργασία από Χρυσηίδα : 29-12-09 στις 15:09
    με το πάθος που έντυνα
    παλιά τις λύπες μου και με την πίστη
    των παιδικών μου χρόνων

  6. #6
    Κοινωνός Το αβατάριο του χρήστη Ηλιοτρόπιο
    Εγγραφή
    27-07-2009
    Περιοχή
    ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
    Αναρτήσεις
    35

    Προεπιλογή

    Ακόμη και στην ταινία Πήτερ Παν με τον Ρόμπιν Γουίλιαμς και Ντάστιν Χόφμαν, όπου ο πρώτος - ενήλικας πλέον - είδε το είδωλό του στο νερό και του αποκαλύφθηκε το παιδικό του πρόσωπο ως Πήτερ Παν.

  7. #7

    Προεπιλογή

    Στην ελληνική μυθολογία επίσης, ο Νάρκισσος δεν ήταν, που είδε το είδωλό του στο νερό και θαμπώθηκε από την ομορφιά του; Προσπαθώντας δε, με το χέρι του να πιάσει το όμορφο πρόσωπο που έβλεπε στο νερό και αφού όπως ήταν φυσικό δεν τα κατάφερνε, έπεσε σε μελαγχολία και τελικά πέθανε.

  8. #8
    Τομοκράτορας Το αβατάριο του χρήστη Χρυσηίδα
    Εγγραφή
    15-12-2008
    Περιοχή
    Αθήνα
    Αναρτήσεις
    1.945
    Τώρα διαβάζω
    "Το μυστήριο της καλλιτεχνικής δημιουργίας" Στέφαν Τσβάιχ

    Προεπιλογή

    Ναι, ακριβώς.

    Και νομίζω ότι με αυτή τη σύνδεση με τη μυθολογία φτάσαμε στην πρώτη πηγή του συγκεκριμένου συμβολισμού.
    με το πάθος που έντυνα
    παλιά τις λύπες μου και με την πίστη
    των παιδικών μου χρόνων

  9. #9
    Τομοκράτορας Το αβατάριο του χρήστη Χρυσηίδα
    Εγγραφή
    15-12-2008
    Περιοχή
    Αθήνα
    Αναρτήσεις
    1.945
    Τώρα διαβάζω
    "Το μυστήριο της καλλιτεχνικής δημιουργίας" Στέφαν Τσβάιχ

    Προεπιλογή

    Ο Νάρκισσος του Καραβάτζιο

    με το πάθος που έντυνα
    παλιά τις λύπες μου και με την πίστη
    των παιδικών μου χρόνων

  10. #10
    Professor Professorson Το αβατάριο του χρήστη Φαροφύλακας
    Εγγραφή
    17-10-2008
    Περιοχή
    Σαν Τζουνιπέρο
    Αναρτήσεις
    8.848

    Προεπιλογή Oι Καθρέφτες στον Μπόρχες

    Είναι γνωστό πως οι καθρέφτες, οι λαβύρινθοι κι οι τίγρεις στοιχειώνουν τον Χόρχε Λουίς Μπόρχες (Jorge Luis Borges) κι έτσι τα συναντάμε πολύ συχνά στα κείμενά του. Ο καθρέφτης είναι για τον Μπόρχες αντικείμενο σπουδαίο και μαγικό και στο διήγημα "Ο Καθρέφτης κι η Μάσκα" (El Espejo y la Máscara) ο βασιλιάς ανταμείβει τον βάρδο για το καταπληκτικό του έργο με έναν καθρέφτη. Είναι επίσης ιερός έτσι που να μπορεί να βρεθεί μέσα σ’ έναν όρκο:
    Εκείνες τις νύχτες ορκίστηκα στον θεό που βλέπει με δύο πρόσωπα και σ’ όλους τους θεούς τού πυρετού και των καθρεφτών να πλέξω έναν λαβύρινθο γύρω από άνθρωπο που φυλάκισε τον αδερφό μου.
    Ο Θάνατος κι η Πυξίδα (La Muerte y la Brújula)
    α) ο Φόβος για τον Καθρέφτη

    Οι καθρέφτες λοιπόν απασχολούν τον αγαπημένο συγγραφέα και τον φοβίζουν, πράγμα που το ομολογεί άλλωστε κι ο ίδιος στο ποίημά του "Οι καθρέφτες" (Los Espejos):

    Σήμερα, ύστερα από τόσα αμήχανα έτη
    Που κάτω απ’ το φεγγάρι περιπλανιέμαι
    Ποια τύχη και ποια μοίρα, αναρωτιέμαι
    Μ’ έκανε τάχα να φοβάμαι τον καθρέφτη*

    *(αυτή όπως και όλες οι άλλες μεταφράσεις στο παρόν κείμενο είναι δικές μου απευθείας από το πρωτότυπο κι ευχαριστώ που τις υπομένετε)

    Γιατί μπορεί όμως τάχα κάποιος να φοβάται έναν καθρέφτη; Πιστεύω πως πρόκειται για τον τρόμο που νοιώθει μια ανεπτυγμένη αντίληψη όταν έρχεται αντιμέτωπη με το άπειρο και την απάνθρωπη πρόκληση να το κατανοήσει. Όμοια με όταν, για παράδειγμα, καλούμαστε να χωρέσουμε στο πεπερασμένο μυαλό μας πως το σύμπαν είναι άπειρο και δεν τελειώνει πουθενά. Θυμάμαι πως στο μπάνιο, στο σπίτι που μεγάλωσα, είχαμε πάνω από το νεροχύτη ένα ντουλαπάκι που τα τρία φύλλα του ήταν καθρέφτες και που όταν άνοιγες τα ακριανά οι καθρέφτες αυτοί έρχονταν αντιμέτωποι και κοιτούσα εντυπωσιασμένος το παιδικό μου είδωλο μέσα σ’ αυτούς να πολλαπλασιάζεται επ' άπειρον.

    ...πολλαπλασιάστηκε επ’ άπειρον σε αντικριστούς καθρέφτες...
    Ο Θάνατος κι η Πυξίδα (La Muerte y la Brújula)

    Όμως καλύτερα για να δούμε πώς εξηγεί την φοβία του ο ίδιο ο Μπόρχες στο διήγημα "Οι Σκεπασμένοι Καθρέφτες" (Los Espejos Velados) :
    Από παιδί γνώρισα αυτόν τον τρόμο τού διπλασιασμού ή τού φασματικού πολλαπλασιασμού τής πραγματικότητας, όμως μπροστά στους μεγάλους καθρέφτες. Η αλάθητη και συνεχής λειτουργία τους, η παρακολούθηση των πράξεών μου από αυτούς, η κοσμική παντομίμα τους, απ’ την στιγμή που βράδιαζε γίνονταν υπερφυσικές. Μια από τις επίμονες παρακλήσεις μου στον Θεό και στον φύλακα άγγελό μου ήταν να μην ονειρευτώ καθρέφτες. Εγώ ξέρω πως τους παρακολουθούσα μ’ ανησυχία. Υπήρξαν φορές που φοβήθηκα πως θ’ άρχιζαν ν’ αποκλίνουν απ’ την πραγματικότητα. Κι άλλες, πως θα ‘βλεπα δύσμορφο μέσα σ’ αυτούς, σαν από κάποια παράξενη αντιξοότητα, το πρόσωπό μου. Έμαθα πως αυτός ο φόβος γύρισε, σαν από θαύμα, πίσω στον κόσμο.

    Κι έπειτα, στο τέλος τής συγκεκριμένης μικρής εξιστόρησης μαθαίνουμε πως οι καθρέφτες ώθησαν την φίλη τού Μπόρχες στην παράνοια.

    β) Η Σύγχυση

    Έτσι οι καθρέφτες είναι υπερφυσικοί και αποτελούν γενικότερα σημείο σύγχυσης. Αυτό μπορούμε να το παρατηρήσουμε σχεδόν σε κάθε απλή αναφορά σε καθρέφτη μέσα στα διάφορα διηγήματα όπου οι καθρέφτες δίνουν μια ψευδή αίσθηση, αναστατώνουν, κρύβουν, εξαπατούν, μπερδεύουν, εκπλήσσουν:
    Το σπίτι δεν είναι τόσο μεγάλο, σκέφτηκε. Το μεγαλώνουν το μισοσκόταδο, η συμμετρία, οι καθρέφτες, τα πολλά χρόνια, η δική μου άγνοια, η μοναξιά.
    Ο Θάνατος κι η Πυξίδα (La Muerte y la Brújula)

    Ο καθρέφτης αναστάτωνε το βάθος ενός διαδρόμου ενός εξοχικού στην οδό Γαόνα...
    Tlön, Uqbar, Orbis Tertius

    Ξανάρχισαν το ψάξιμο και ανακάλυψαν ένα στενό παράθυρο συγκαλυμμένο πίσω από έναν χάλκινο καθρέφτη.
    Ο Αγενής Τελετάρχης Κοτσουκέ Νο Σουκέ (El Incivil Maestro de Ceremonias Kotsuké no Suk&#233

    ...το απατηλό βάθος των καθρεφτών...
    Tlön, Uqbar, Orbis Tertius

    Το ίδιο του το πρόσωπο στον καθρέφτη, τα ίδια του τα χέρια, τον εξέπλητταν κάθε φορά.
    Φούνες ο Μνήμων Funes el memorioso

    ...κατηφόριζαν προς έναν παράδεισο ή κήπο του οποίου οι μεταλλικοί καθρέφτες κι οι μπερδεμένοι φράχτες από κυπαρίσσια προδιέγραφαν ήδη τον λαβύρινθο.
    Η Παραβολή τού Παλατιού (Parábola del Palacio)

    Στο χολ υπάρχει ένας καθρέφτης, που διπλασιάζει πιστά τις όψεις. Οι άνθρωποι συνηθίζουν να συμπεραίνουν από αυτόν τον καθρέφτη πως η Βιβλιοθήκη δεν είναι άπειρη (εάν πραγματικά ήταν προς τί αυτός ο απατηλός διπλασιασμός; )
    Η Βιβλιοθήκη τής Βαβέλ (La Biblioteca de Babel)

    γ) Ο Πολλαπλασιασμός τής Ανθρώπινης Οδύνης

    Πιστεύω πως ο Μπόρχες θεωρούσε πως ο άνθρωπος είναι οδύνη και ματαιότητα πράγμα που το βλέπουμε και στην "Ουτοπία ενός Κουρασμένου Ανθρώπου" (Utopía de un Hombre que Está Cansado) όπου ο μελλοντικός άνθρωπος ομολογεί πως όλη η ανθρωπότητα έχει στα σχέδιά της μια μαζική αυτοκτονία. Έτσι δεν είναι παράξενο που στο διήγημα "Tlön, Uqbar, Orbis Tertius" διαβάζουμε το εξής:

    Από το μακρινό βάθος τού διαδρόμου ο καθρέφτης μάς παρακολουθούσε. Ανακαλύψαμε (μέσ’ στην προχωρημένη νύχτα αυτή η ανακάλυψη είναι αναπόφευκτη) πως οι καθρέφτες έχουν κάτι το τερατώδες. Τότε ο Μπιόι Κασάρες θυμήθηκε πως ένας αιρεσιάρχης τής Ούκμπαρ είχε δηλώσει πως οι καθρέφτες κι η συνουσία είναι απεχθείς διότι πολλαπλασιάζουν τον αριθμό των ανθρώπων. Τον ρώτησα ποια ήταν η πηγή αυτής τής αξιομνημόνευτης φράσης και μου απάντησε πως την συνάντησε στην The Anglo-American Cyclopaedia, στο λήμμα Ούκμπαρ.

    Δεν ξέρω κατά πόσο η απίθανη αυτή δοξασία, που εδώ πιο πάνω αποδίδεται στον φανταστικό αιρεσιάρχη, έχει την ρίζα της στο Ισλάμ αφού την ξανασυναντούμε στο διήγημα "Ο Προσωπιδοφόρος Βαφέας Χάκιμ από το Μερβ" (El Tintorero Enmascarado Hákim de Merv):

    Η γη όπου κατοικούμε είναι ένα σφάλμα, μια μισερή παρωδία. Οι καθρέφτες κι η πατρότητα είναι απεχθείς διότι πολλαπλασιάζουν κι επιβεβαιώνουν.

    δ) Το Σημείο τού Μαγικού Συγκερασμού

    Εδώ μπορεί να γίνει μια υπέρβαση κι αν ο καθρέφτης παραλληλίζεται με την πατρότητα τότε, μαζί με τον άχρονό του χαρακτήρα (για παράδειγμα, η εικόνα ενός πίνακα γερνάει καθώς τα χρόνια περνούν, η εικόνα όμως ενός καθρέφτη που μεταβάλλεται συνεχώς, όχι) μπορεί να συγκεράσει σε έναν αντικατοπτρισμό όλη την γενεαλογική συνέχεια:
    Στην πέμπτη συνάντησαν έναν καθρέφτη κυκλικού σχήματος, έργο τού Σολόμωντα, γυιου τού Δαβίδ –συγχωρεμένοι ας είναι κι οι δυο τους!-- ο οποίος είχε μεγάλη αξία καθότι ήταν φτιαγμένος από διάφορα μέταλλα και όποιος κοίταζε στο τζάμι του έβλεπε τα πρόσωπα των προγόνων και τον απογόνων του από τον πρώτο Αδάμ μέχρι αυτούς που θα ακούσουν την Σάλπιγγα.
    "Η Αίθουσα των Αγαλμάτων" (La cámara de las Estatuas)

    Αυτό ο Μπόρχες το πάει ακόμα πιο πέρα στο διήγημα "Ο Καθρέφτης από Μελάνη" (El Espejo de Tinta) όπου εκεί βλέπουμε μια σταξιά από μελάνη μέσ’ στην παλάμη να λειτουργεί σαν καθρέφτης μέσα στον οποίο κάποιος έχει την δυνατότητα να δει όλα τα πράγματα που υπάρχουν στον κόσμο. Πιστεύω πως ίσως αυτή να είναι η αρχική σύλληψη που οδήγησε τον Μπόρχες αργότερα να γράψει "το Άλεφ" (El Aleph, ένα απόσπασμα μπορείς να βρεις κι >> εδώ <<<), το μαγικό σημείο όπου συνυπάρχουν όλα τα χωροχρονικά σημεία τού σύμπαντος. Την πιο φιλοσοφική εκδοχή πάντως αυτής τής άχρονης αφαίρεσης την συναντάμε αναφορικά με τον θεό:
    Πιθανόν, ένα χαρακτηριστικό τού σταυρωμένου προσώπου να ενεδρεύει σε κάθε καθρέφτη· πιθανόν το πρόσωπο πέθανε, σβήστηκε, για να είμαστε ο Θεός όλοι μας.
    Παράδεισος ΧΧΧΙ, 108 (Paradiso, XXXI, 108)

    Κι ας μην πιστέψει κανείς πως υπήρξα εξαντλητικός ως προς τις Μπορχεσικές αναφορές σε καθρέφτες.

    ε) Η Απάντηση

    Την απάντηση λοιπόν στην αρχική ερώτηση τού Μπόρχες, γιατί τάχα φοβάται τους καθρέφτες, την δίνει ο ίδιος στο ίδιο εκείνο ποίημα:
    Ο θεός έφτιαξε τις νύχτες που γεμίζουν
    Όνειρα, σχήματα στου κάτροπτου τα βάθη
    Πως είναι είδωλο, ο άνθρωπος να μάθει,
    και ματαιότητα. Γι’ αυτό και μας φοβίζουν
    Won't you come see me in the morning? Won't you come see me late at night?
    Honey bee…

Σελίδα 1 από 3 123 ΤελευταίοΤελευταίο

Δικαιώματα - Επιλογές

  • Δεν μπορείς να αναρτήσεις νέα νήματα
  • Δεν μπορείς να αναρτήσεις απαντήσεις
  • Δεν μπορείς να αναρτήσεις συνημμένα
  • Δεν μπορείς να επεξεργαστείς τις αναρτήσεις σου
  •