«Everness» του Jorge Luis Borges

Φαροφύλακας

Απαρέμφατος Δροσουλίτης του πιο Μόρμυρου Φθόγγου
Προσωπικό λέσχης
Γενικώς κοιτώ να μην καταπιάνομαι με μεταφράσεις διότι όταν το κάνω, προσπαθώ όχι μόνο να φτιάξω ένα κείμενο που και νοηματικά να είναι πιστό στο πρωτότυπο και πνοή να έχει από μόνο του αλλά και να κρατήσω την ομοιοκαταληξία και να τηρήσω κάποιο μέτρο (εφόσον βεβαίως αυτά υπάρχουν στο πρωτότυπο). Το αποτέλεσμα είναι να εγκλωβίζομαι σε μια χρονοβόρα σπαζοκεφαλιά και αληθινά σχεδόν πάντα καταφέρνω και προσπερνώ τις παρορμήσεις για κάποια μετάφραση.

Από τις λίγες μεταφράσεις που έχω ολοκληρώσει και με ικανοποιούν είναι η ακόλουθη στο ποίημα «Everness» του Μπόρχες. Δεν μετέφρασα τον τίτλο διότι κι αυτός τον έχει έτσι, στα αγγλικά· μια λέξη που δεν υπάρχει πραγματικά και μάλλον θα μεταφραζόταν ως Παντοτινότης.

Είναι τα πεζά του Μπόρχες που αγαπώ κι όχι η ποίησή του. Γιατί λοιπόν πιάστηκα εδώ να μεταφράσω ένα δικό του ποίημα; Ίσως επειδή σε αυτό υπάρχει ένα από κοινού αγαπημένο θέμα: η αιωνιότητα ως άθροισμα των χρονικώv στιγμών, ή καλύτερα, ως αφαίρεση του χρόνου.

Everness (του Jorge Luis Borges)

Sólo una cosa no hay. Es el olvido.
Dios, que salva el metal, salva la escoria
Y cifra en Su profética memoria
Las lunas que serán y las que han sido.

Ya todo está. Los miles de reflejos
Que entre los dos crepúsculos del día
Tu rostro fue dejando en los espejos
Y los que ira dejando todavía.

Y todo es una parte del diverso
Cristal de esa memoria, el universo;

No tienen fin sus arduos corredores
Y las puertas se cierran a tu paso;
Sólo del otro lado del ocaso
Verás los Arquetipos y Esplendores.


====

Everness (μετάφραση τού Φαροφύλακα)

Μόνο ένα πράγμα δεν υπάρχει. Αυτό είν’ η λήθη.
Σώζει το μέταλλο ο Θεός και την σκουριά
Προφητική η μνήμη Του, κρατά
Όσα φεγγάρια ‘ρθουν κι όσα έχουν φύγει.

Ήδη όλα υπάρχουν. Τα χιλιάδες είδωλά σου
Που απ’ την αυγή της μέρας ως την δύση
Μεσ’ στον καθρέφτη άφησε η θωριά σου
Καθώς κι αυτά που πρόκειται ν’ αφήσει.

Κι όλα κομμάτια μεσ’ στου σύμπαντος την δύνη
Και στο ποικίλο κρύσταλλο, την μνήμη·

Τέλος δεν έχουν οι διάδρομοι εκείνοι
Κι οι πόρτες που σού κλείνουνε τον δρόμο·
Πίσω από ‘κεί που ο ήλιος γέρνει μόνο
Θα δεις τ’ Αρχέτυπα και την Μεγαλοσύνη.


[ μετάφραση Φαροφύλακας © κβʹ Οκτωβρίου ͵βϛʹ ]
 
Υπέροχο ποίημα... Τόσο στο πρωτότυπο όσο και στη μετάφραση! Πραγματικά αγνοούσα αυτήν την πλευρά του Μπόρχες.

Γενικώς κοιτώ να μην καταπιάνομαι με μεταφράσεις διότι όταν το κάνω, προσπαθώ όχι μόνο να φτιάξω ένα κείμενο που και νοηματικά να είναι πιστό στο πρωτότυπο και πνοή να έχει από μόνο του αλλά και να κρατήσω την ομοιοκαταληξία και να τηρήσω κάποιο μέτρο (εφόσον βεβαίως αυτά υπάρχουν στο πρωτότυπο).
Ομολογώ ότι το κατάφερες σε μεγάλο βαθμό και το θαυμάζω σαν επίτευγμα! Σεβάστηκες όλα τα ομοιοκαταληκτικά σχήματα, και μπόρεσες να κρατήσεις το μέτρο του ιαμβικού ενδεκασύλλαβου τουλάχιστον στους μισούς στίχους. Οι άλλοι μισοί έχουν διαφορετικό μέτρο, αλλ' όμως το ποίημα ρέει με μεγάλη φυσικότητα, σαν να μην ήταν μετάφραση.

Το αποτέλεσμα είναι να εγκλωβίζομαι σε μια χρονοβόρα σπαζοκεφαλιά και αληθινά σχεδόν πάντα καταφέρνω και προσπερνώ τις παρορμήσεις για κάποια μετάφραση.
Αξίζει τον κόπο όμως!!! Αν κι εγώ, απ' την άλλη, ομολογώ ότι προσπερνώ ακριβώς αυτό: το να μεταφράσω ένα ποίημα σεβόμενος τις ομοιοκαταληξίες και το μέτρο του. Είναι ένα από τα πράγματα στα οποία δεν έχω ιδιαίτερη υπομονή, ίσως διότι υπερισχύει η μεγάλη μου επιθυμία να μοιραστώ ένα ξενόγλωσσο ποίημα και με άλλους. Και σε τέτοιες περιπτώσεις μ' ενδιαφέρει να αναδείξω το νόημα των λέξεων κι όχι τα μορφικά στοιχεία του ποιήματος. Κακώς, θα πείτε, και δεν διαφωνώ... αλλά κανείς δεν είναι τέλειος... :μαναι:
 
Λίγα ποιήματα του Μπόρχες μου έχουν αρέσει, ενώ είναι μάλλον ο αγαπημένος μου πεζογράφος [άντε, μαζί με τον Έκο]. Αυτό εδώ είναι όμορφο, όμως, και η μετάφρασή σου επίσης. Μπράβο. [Πάντως, το πιο υπέροχο κομμάτι του ποιήματος είναι αυτός ο εκπληκτικός τίτλος, θα ήταν η αίσθηση τελείως διαφορετική αν δεν υπήρχε, έτσι, στα αγγλικά, αν δεν ήταν ακριβώς αυτή η "ανύπαρκτη" λέξη.]
 
Top