Μαγικός Ρεαλισμός

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Παρότι δέχομαι αυτό που λέει ο Αμοντιλιάδο πως συχνά δεν μπορείς να αποφανθείς με σιγουριά για κάποιο είδος και πως συχνά ένα έργο είναι ένα συνονθύλευμα από διάφορα άλλα είδη, πιστεύω πως πολλές ορολογίες τής τέχνης έχουν ένα πολύ συγκεκριμένο και ξεκάθαρο περιεχόμενο.

Η τζαζ, για παράδειγμα, είναι κάτι το πολύ συγκεκριμένο και ενώ ένα τραγούδι μπορεί να έχει στοιχεία τζαζ δίχως να είναι τζαζ, ο όρος αναφέρεται σε κάποια πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που κάνουν μια μουσική να είναι τζαζ κι έτσι π.χ. "ο Ροζ Πάνθηρας" είναι τζαζ ενώ "το Μινόρε τής Αυγής", παρά το ταξίμι, όχι. Επίσης, η τζαζ ως μουσικό ρεύμα έχει μια συγκεκριμένη απαρχή στον χρόνο και έτσι δεν μπορείς να χαρακτηρίσεις τζαζ ένα κομμάτι που γράφτηκε π.χ. τον 17ο αιώνα

Ομοίως, ο μαγικός ρεαλισμός έχει ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο και θα ήθελα εδώ να παραθέσω την σχετική καταχώρηση από το «Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων» των Ιωάννη και Νικήτα Παρίση ώστε να βοηθηθούμε όλοι εμείς κι όσοι άλλοι περιηγητές βρεθούν να διαβάζουν το νήμα.

Μαγικός ρεαλισμός
Ο όρος «μαγικός ρεαλισμός» προέρχεται από τις εικαστικές τέχνες και πιο συγκεκριμένα από τη ζωγραφική. Τον επινόησε το 1925 ο Γερμανός τεχνοκριτικός Franz Roh, στην προσπάθεια του να χαρακτηρίσει την τάση ορισμένων Γερμανών εξπρεσιονιστών ζωγράφων (Georg Grosz, Otto Dix, Max Beckmann κ.ά.), οι οποίοι παρουσίαζαν την πραγματικότητα με υπερβολική ακρίβεια και ταυτόχρονα με μια επιθετικότητα και μια ωμότητα, που οδηγούσε στην παραμόρφωση. Σε ό,τι αφορά τη λογοτεχνία, η χρήση του όρου είναι πιο πρόσφατη και το περιεχόμενό του κάπως διαφορετικό. Συγκεκριμένα, λέγοντας «μαγικός ρεαλισμός» στη λογοτεχνία, και κυρίως στην πεζογραφία, εννοούμε ένα μίγμα φαντασιακών στοιχείων από τη μια πλευρά, και ρεαλισμού από την άλλη. Μ' άλλα λόγια, στα πεζογραφικά έργα του μαγικού ρεαλισμού, υπάρχουν άφθονα μη ρεαλιστικά στοιχεία, τα οποία προβάλλονται πάνω σ' ένα ρεαλιστικό φόντο.

Μακρινός πρόγονος του μαγικού ρεαλισμού μπορούν να θεωρηθούν τα φανταστικά ή υπερβολικά στοιχεία που συναντάμε σε ορισμένα έργα του ρομαντισμού. Σήμερα, όμως, ο όρος «μαγικός ρεαλισμός» αναφέρεται κυρίως στη λατινο-αμερικανική πεζογραφία, με πιο διάσημο εκπρόσωπο τον μεγάλο Κολομβιανό συγγραφέα Gabriel Garcia Marquez. Το πιο γνωστό μυθιστόρημά του, με τον τίτλο Εκατό χρόνια μοναξιά είναι το πιο χαρακτηριστικό δείγμα μαγικού ρεαλισμού: ο μύθος του έχει υπόβαθρο ρεαλιστικό αλλά συναντάμε πολλά στοιχεία εντελώς εξωπραγματικά: ήρωες με ακαθόριστη ηλικία που φαίνεται ζουν μέχρι και διακόσια χρόνια, άνθρωποι που ζουν δεμένοι σ' έναν κορμό δέντρου για χρόνια ολόκληρα κτλ. Πέρα από τον Marquez, πολλά στοιχεία μαγικού ρεαλισμού μπορούμε να εντοπίσουμε σε αρκετούς ακόμη πεζογράφους από τη Λατινική Αμερική (Ernesto Sabbato, Mario Vargas Llossa, Carlos Fuentes, Isabelle Allende κ.ά), καθώς και σε αρκετούς Ευρωπαίους, όπως για παράδειγμα στο Γερμανό Günther Grass. Τέλος, σε πιο πρόσφατα χρόνια, μυθιστορήματα όπως το Άρωμα του Patrick Süskind ή το Πάθος της νέας Εύας της Αγγλίδας φεμινίστριας Angela Carter, καταδεικνύουν ίσως την ισχυρή επίδραση που έχει δεχθεί η ευρωπαϊκή πεζογραφία από τη λατινοαμερικανική λογοτεχνία γενικά και το μαγικό ρεαλισμό ειδικότερα. Ακόμη, ένας διάσημος συγγραφέας της εποχής μας που κινείται πολύ κοντά στα όρια του μαγικού ρεαλισμού είναι ο πακιστανικής καταγωγής Salman Rushdie.

Παρόμοιες επιδράσεις μπορούμε ίσως να αναζητήσουμε και στην πρόσφατη νεοελληνική πεζογραφική παραγωγή. Φυσικά, στην περίπτωση αυτή δεν μπορούμε να μιλάμε πραγματικά για «μαγικό ρεαλισμό» αλλά για κάποια δάνεια στοιχεία, τα οποία άλλωστε δε χρησιμοποιούνται πάντοτε με τον πιο επιτυχημένο τρόπο. Σχετικά επιτυχημένη εκμετάλλευση φαντασιακών στοιχείων επάνω σ' έναν κατά τ' άλλα ρεαλιστικό ιστό έχουμε στα μυθιστορήματα Ο υπνοβάτης της Μαργαρίτας Καραπάνου και Με το φως του λύκου επανέρχονται της Ζυράννας Ζατέλη, που μοιάζει αρκετά επηρεασμένη από τον Marquez.


Όπως λεν κι οι συγγραφείς "ο μύθος του έχει υπόβαθρο ρεαλιστικό" ή πιο κάτω μιλάν για "εκμετάλλευση φαντασιακών στοιχείων επάνω σ' έναν κατά τ' άλλα ρεαλιστικό ιστό" η ιστορία δηλ. είναι πρωτίστως ρεαλιστική και είναι κάποια επιμέρους στοιχεία που έρχονται ξάφνου και δίνουν την «μαγική» νότα.

Είναι, για παράδειγμα, όπως οι ιστορίες που διηγείται η γιαγιά για εκείνα τα παλιά τα χρόνια, για τους ξεριζωμούς, τον εμφύλιο, τις τόσες δυσκολίες και που ξάφνου μέσα σ’ όλην αυτήν την αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα θα αναφέρει και για κάποιον που οι νεράιδες τού κλέψαν την φωνή ή για κάποιον που πέθανε αδιάβαστος και δεν έλεγε να λιώσει.

Εδώ παραπάνω, λοιπόν, οι συγγραφείς παραθέτουν πολλά ονόματα έργων και συγγραφέων που τελικά βοηθούν πολύ στο να οροθετηθεί η έννοια τού μαγικού ρεαλισμού.
:ναι:


Να σημειώσω πως το βιβλίο «Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων» είναι ένα αξιόλογο βιβλίο που μοιράζεται στα Γενικά και τα Τεχνικά Λύκεια όμως στα περισσότερα σχολεία δεν χρησιμοποιείται πραγματικά καθόλου. Τυπώνονται δηλ. χιλιάδες χιλιάδων για να μην διαβαστούν και τελικώς να πεταχτούν ολοκαίνουργια. Πρόκειται για άλλη μια περίπτωση κατασπατάλησης δημόσιου χρήματος από κακό σχεδιασμό και οργάνωση και, υποθέτω, έλλειψη επικοινωνίας με την βάση.

Εάν έχετε κάποιον γνωστό που μόλις τελείωσε το Λύκειο ρωτήστε εάν έχει το βιβλίο και εάν διατίθεται να σας το δώσει. Αξίζει να το έχει κανείς στην βιβλιοθήκη του.
 

Λορένα

Πολεμίστρια του Φωτός
Θεμα που ανοιχτηκε τις μερες που ελειπα (ημουν αρρωστη) και γι'αυτο δεν το ειχα στα υποψιν.

Πιστευω οτι καταλαβα στο περιπου τι οριζουμε "μαγικο ρεαλισμο"

Μια παρατηρηση να κανω μονο Φαρε : δεν ειναι λιγο αδικο να λεμε οτι κυριοι εκπροσωποι ειναι μονο στη λατινικη Αμερικη; Η Ευρωπηκαι αν εχει πλουσια στοιχεια μυθου (νεραιδες, φαντασματα κτλ), μονο οι λατινοι το προβαλαν τοσο πολυ στα εργα τους;
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
"Στοιχεία μύθου" στην λογοτεχνία υπάρχουν από την αρχαιότητα. Είναι ένα πολύ συγκεκριμένο ρεύμα, ύφος και χρώμα που ονομάζουμε "μαγικό ρεαλισμό" κι όχι οτιδήποτε ενέχει στοιχεία μύθου και τί να κάνουμε, η "Οδύσσεια" δεν είναι μαγικός ρεαλισμός, παρά τα μαγικά στοιχεία της, ενώ τα "Εκατό Χρόνια Μοναξιά" είναι.

Από εκεί και πέρα και ένα ευρωπαϊκό έργο μπορεί να ανήκει στον μαγικό ρεαλισμό κι απ' ό,τι βλέπεις στο παραπάνω ερμήνευμα τού λεξικού αναφέρονται και Ευρωπαίοι, ακόμη και Έλληνες, που μπορεί να θεωρηθεί πως τα έργα τους έχουν στοιχεία μαγικού ρεαλισμού.
 

Λορένα

Πολεμίστρια του Φωτός
Τα διηγηματα με ζωα/πουλια παιρνουν ανθρωπινη φωνη;

Τα ανεμοδαρμενα υψη (που αναφερθηκε πιο πανω; )

Ας μην αρχισω να λεω περιπτωσεις..

Τελικα... τελικα δεν καταλαβα τι ειναι μαγικος ρεαλισμος..
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Τα διηγηματα με ζωα/πουλια παιρνουν ανθρωπινη φωνη;
Ας πούμε, εάν σε μια ρεαλιστική ιστορία π.χ. για διαπροσωπικές σχέσεις, κάπου μέσ' στα πολλά, τζουπ, ξάφνου εμφανιστεί κι ένα πουλάκι που φέρνει μια είδηση μ' ανθρώπινη λαλιά, τότε μπορεί -ανάλογα και με το συνολικό ύφος- να πεις πως το έργο μοιάζει με μαγικό ρεαλισμό.

Εάν πάλι έχεις ένα έργο όπου πρωταγωνιστεί ένα πουλί που μιλάει ανθρώπινα, τότε μάλλον δεν μιλάμε για μαγικό ρεαλισμό.

Θυμίζω πως μιλάμε για:
"...μη ρεαλιστικά στοιχεία, τα οποία προβάλλονται πάνω σ' ένα ρεαλιστικό φόντο."
 
Τελικα... τελικα δεν καταλαβα τι ειναι μαγικος ρεαλισμος..
Λόρι, δεν κατάλαβες γιατί η θεωρία, για να γίνει κατανοητή, πρέπει να συνοδεύεται από παραδείγματα. Και επειδή στη λογοτεχνία, τα παραδείγματα είναι τα ίδια τα κείμενα, για να καταλάβει κανείς το κάθε ρεύμα θα πρέπει να διαβάσει μερικά αντιπροσωπευτικά βιβλία του είδους.

Τώρα, φυσικό είναι να σου έρχονται στο μυαλό, όλα τα βιβλία που περιέχουν φαντάσματα, νεράιδες και υπερφυσικά όντα. Αν, όμως, διαβάσεις (κι εγώ μαζί, γιατί δεν έχω ιδιαίτερη σχέση με το συγκεκριμένο ρεύμα) δυο - τρία από τα προαναφερθένα βιβλία μαγικού ρεαλισμού, θα καταλάβεις ποιο ακριβώς είναι αυτό το στοιχείο, το οποίο μοιράζονται μεταξύ τους, ενώ ταυτόχρονα είναι το στοιχείο που τα διαφοροποιεί από τα άλλα είδη.
 
Last edited:
Κάπου είχα διαβάσει ότι ο Μαγικός Ρεαλισμός είναι το τελευταίο βήμα της πραγματικότητας και το πρώτο της φαντασίας. Μαζί. Μου αρέσει πολύ αυτός ο ορισμός. Νομίζω, πάντως, ότι το πεδίο που μπορεί να καλύψει αυτό το λογοτεχνικό είδος είναι τεράστιο. Άλλωστε -κι αυτό είναι προσωπική εκτίμηση- σχεδόν όλα τα μυθιστορήματα έχουν στοιχεία, έστω και ελάχιστα, μαγικού ρεαλισμού. Πιστεύω ότι ακόμα και η ίδια η διαδικασία της ανάγνωσης μπορεί να θεωρηθεί μαγικός ρεαλισμός. Παίρνεις στα χέρια σου το υλικό (χαρτί) και κάνεις κάτι που είναι ρεαλιστικά αποδεκτό (ανάγνωση), μπαίνοντας σε έναν μαγικό κόσμο, τον οποίο "βιώνεις" έντονα.

Ο Μάγος του Τζων Φωουλς είναι ο μαγικός ρεαλισμός που αρέσει σε μένα, πάντως.
 
Χωρις να εχω ιδεα απο λογοτεχνικα ειδη η Μεταμορφωση και το Πεδρο Παραμο μου φαινονται πολυ διαφορετικα.Στο πρωτο φανηκε απο την πρωτη προταση οτι αυτο που διαβαζω δεν ειναι ρεαλιστικο,ενω στο δευτερο εφτασα στα μισα και παλι δεν ημουν σιγουρος.

Παντως με την ευκαιρια να πω οτι το Πεδρο Παραμο,αν και μετα απο καποιο σημειο το εχασα,μου αρεσε πολυ,λογω της ατμοσφαιρας που πλαθει ο Ρουλφο και φυσικα λογω της απιθανης γλωσσας του.Σιγουρα θα το ξαναδιαβασω.Επισης φετος διαβασα και το "Ο καμπος στις φλογες",του ιδιου συγγραφεα.Προκειται για ιστοριες που εξελισσονται σε μια ατμοσφαιρα παρομοια με αυτη του Πεδρο Παραμο,με τη διαφορα οτι ειναι (σε μενα τουλαχιστον) πιο κατανοητες.

Ας κανει ρε παιδια καποιος μια παρουσιαση γι'αυτον τον συγγραφεα,αξιζει:)
 
Διάβασα το "Σαν νερό για ζεστή σοκολάτα'' της Λάουρα Εσκιβέλ, το οποίο επίσης θεωρείται δείγμα του μαγικού ρεαλισμού. Δεν είχα διαβάσει κάτι αντίστοιχο, παρόλο που έχω στη βιβλιοθήκη μου και τα ''100 χρόνια μοναξιά'' και διάφορα βιβλία της Αλιέντε. Είπα να ξεκινήσω από το συγκεκριμένο βιβλίο που είναι και μικρούλι σε έκταση :))))
Ένα παράδειγμα του μαγικού ρεαλισμού υπήρξε η σκηνή όπου η Τίτα, η κεντρική ηρωίδα δηλ, έκλαιγε πάνω από την τούρτα που έφτιαχνε για το γάμο της αδερφής της με συνέπεια να δηλητηριαστούν οι καλεσμένοι κι ο καθένας από αυτούς να κλαίει και να οδύρεται για τον χαμένο έρωτά του. Σε όλο το βιβλίο τα συναισθήματα της ηρωίδας επηρεάζουν ανάλογα και τα φαγητά που παρασκευάζει.
Το βρήκα πολύ πρωτότυπο και τρυφερό το βιβλίο και τα μαγικά στοιχεία παρουσιάζονται όντως με τέτοιον τρόπο που βοηθάνε στην εξέλιξη της ιστορίας.
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Εάν η υπόλοιπη ιστορία είναι, κατά τ' άλλα, ρεαλιστική, τότε ενδεχομένως να πρόκειται για μαγικό ρεαλισμό. Δεν το γνωρίζω το βιβλίο.
 
Η ιστορία κατά τ' άλλα, ναι, είναι ρεαλιστικότατη.
Το συγκεκριμένο βιβλίο αναφέρεται και στο αντίστοιχο λήμα στη Βικιπαίδεια πάντως.
 
Τελικά η "Εφεύρεση του Μορέλ" είναι διήγημα που πατάει στον μαγικό ρεαλισμό ή όχι; :μαναι:

Φάρε τι λες κι εσύ που τα διαβάζεις τώρα;
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Εσύ πού ξέρεις πως διαβάζω την Εφεύρεση του Μορέλ;! :χμ:

Προσωπικά πιστεύω πως η "Εφεύρεση του Μορέλ" δεν ανήκει στον Μαγικό Ρεαλισμό.
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Εχ! GoodReads = ο Μεγάλος Αδερφός! :))))

Απλά έκλεισα τρία βιβλία που φαινόταν πως τα διάβαζα εδώ και τέσσερα χρόνια και, τί με έπιασε, συμπλήρωσα τί διαβάζω τώρα.

Πάντως, για την ώρα το έχω αφήσει στην άκρη, κι ας είναι μια σταλιά. Δεν μου αρκεί ο χρόνος. Τα δύο τελευταία Time, στο οποίο έχω συνδρομή, δεν τα έχω βγάλει καν από την ζελατίνα. Περιμένω τις ειδήσεις μέσα να σιτέψουν.

:)))
 
Top