Συντομευμένες εκδόσεις και διασκευές

[Χήθκλιφ]

Είναι μία τακτική που θεωρώ τουλάχιστον ανέντιμη. Επειδή έχω διαβάσει και εγώ αρκετά παραποιημένα κλασικά έργα, 'κατάλληλα' για παιδιά, αυτό που παρατήρησα είναι ότι το νόημα κάθε άλλο παρά αλώβητο βγαίνει από την όλη διαδικασία. Αντίθετα καταλήγεις να διαβάζεις κάτι τόσο αμβλυμένο - αποδυναμωμένο, ώστε να απορείς γιατί θεωρείται κλασικό και τι το ιδιαίτερο έχει.

Από την εμπειρία μου με διασκευασμένα μυθιστορήματα, αυτό που μου έμενε ήταν μία αδιάφορη αίσθηση, μία θολή εικόνα του περιεχομένου τους και μάλιστα σχεδόν αμέσως μόλις τα διάβαζα, την ίδια στιγμή που άλλα, νεανικά αναγνώσματα χαράσσονταν ανάγλυφα στην μνήμη μου και τα θυμάμαι ακόμη με τρόπο εναργή. Δεν πιστεύω πως αυτό είναι που επιθυμεί κανείς να αποκομίσει το παιδί από ένα μεγάλο λογοτεχνικό έργο, μια τόσο άνευρη - άψυχη εντύπωση ώστε να φτάνει να το απαξιώνει - λίγοι είναι εκείνοι που μεγαλώνοντας θα δεχτούν να δώσουν μια ευκαιρία στο αυθεντικό κείμενο (έπειτα από πολλές παροτρύνσεις και περιπαθείς περιγραφές που προσπαθούν να τους πείσουν ότι δεν έχει καμία σχέση με την εκδοχή που διάβασαν) για να αποκαταστήσουν στο μυαλό τους την αξία του.

Πραγματικά το θεωρώ εμπαιγμό του αναγνώστη, που οδηγείται να νομίζει πως γνωρίζει ένα έργο για να διαπιστώσει απογοητευμένος ότι τον εξαπάτησαν, κάτι το οποίο προσωπικά ένιωσα στο έπακρο όταν για παράδειγμα ανακάλυψα ότι "Οι μεγάλες προσδοκίες" τελειώνουν με έναν τελείως διαφορετικό τρόπο από εκείνον που γνώριζα.

Υπάρχουν υπέροχα, συναρπαστικά νεανικά μυθιστορήματα, ικανά όχι μόνο να στρέψουν στη φιλαναγνωσία ένα παιδί, αλλά τόσο ενδιαφέροντα που συχνά τα εποφθαλμιούμε κι εμείς οι ενήλικοι. Με τέτοια πληθώρα αξιόλογων βιβλίων νεανικής λογοτεχνίας είναι ανώφελο και μάταιο, κατά την γνώμη μου, να επιδοκιμάζουμε τα κατακρεουργημένα αριστουργήματα.

 

[Ίζι]

Εξαιρετική η τοποθέτησή σου, Χήθκλιφ. Συμφωνώ απόλυτα

 

[Σκηνοθέτης]

Με πεισατε να διαβασω την "ενηλικη" εκδοση του "Καλεσμα στην αγρια φυση" του τζακ λοντον. Το ειχα διαβασει απο την σειρα παπαδοπουλος, σειρα τοξο. Δεν θυμαμαι σε ποια ηλικια αλλα ενα καλοκαιρι διαβαζα ανελειπως βιβλια απο αυτη την σειρα.
Προσφατα μεσα απο μια ταινια (into the wild) αρχισα να σκεφτομαι και τον τζακ λοντον αλλα δεν το αγοραζα επειδη θεωρουσα οτι το εχω ηδη διαβασει

 

[Πολυξενη]

Οι διασκευές δεν μου αρέσουν, παρόλο που μικρή διάβασα αρκετά τέτοια βιβλία, ούτε και οι απλουστευμένες εκδόσεις γιατί μετά έρχονται και οι "μεταφράσεις" από καθαρεύουσα στη δημοτική, (έγραψαν γι αυτό στο νήμα για τα βιβλία του Παπαδιαμάντη που δίνει μια εφημερίδα) και μετά αντε να αναγνωρίσεις οτι αυτό που κρατάς ειναι πχ Ροίδης. Σε λίγο θα πουν πως βρίσκουν τη γλώσσα του Καζαντζάκη δύσκολη και θα δούμε τον Καπετάν Μιχάλη να τα λέει σε μοντέρνα ελληνικά.

 

[Ίζι]

Διαβάζοντας πριν λίγες μέρες το "Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ" σε μετάφραση Γιάννη Θωμόπουλου, σε έκδοση της εφημερίδας Aγορά (η αρχική μετάφραση του έργου από τις εκδόσεις Μίνωας) ένα πράγμα μου έκανε εντύπωση - η οποιαδήποτε νύξη για το σεξ. Μα πώς γίνεται η Άννα, που δεν ήταν καθόλου σεμνότυφη και έγραφε κανονικά για την περίοδό της, για τη χρήση του αποχωρητηρίου κ.λπ., που άλλωστε ερωτεύτηκε μέσα στην κρυψώνα της και μάλιστα όχι εντελώς πλατωνικά, να μην είχε απορίες σχετικές με τη σεξουαλικότητα και το σώμα της;

Την απάντηση την έμαθα αφού διάβασα (για δεύτερη φορά!) το ημερολόγιο σε αυτή τη μετάφραση. Πρόκειται για κομμένη έκδοση του γραπτού της που κυκλοφόρησε παντού, όπως κι εδώ, προκειμένου να διαβαστεί από παιδιά. Όμως, από το 1997 κυκλοφορεί και στην Ελλάδα η ολοκληρωμένη έκδοση του Ημερολογίου σε μετάφραση Ρένας Χατχούτ, από τις εκδόσεις Πατάκη. Θεωρώ ότι εφόσον κυκλοφορεί η χωρίς περικοπές έκδοση, η εφημερίδα καλό θα ήταν (όχι ότι τους υποχρέωνε κανείς) να ενημερώσει τους αναγνώστες και αγοραστές ότι το βιβλίο που παίρνουν είναι η αρχική, παιδική ας πούμε, έκδοση. Αν θελήσετε να το διαβάσετε, μην την πατήσετε όπως εγώ.

Διάβαζα ότι στις ΗΠΑ, όπου το Ημερολόγιο διδάσκεται στα σχολεία, κάποιοι γονείς έκαναν φασαρία να αποσυρθεί η πλήρης έκδοση, λόγω του "πορνογραφικού" της περιεχομένου! Όπου "πορνογραφικό" περιεχόμενο, βάλτε τις σκέψεις μιας μαθήτριας σχετικά με τη γυναικεία ανατομία, κάποιες συζητήσεις με τον πατέρα της επάνω στο σεξ και άλλα τέτοια "σοκαριστικά". Κυρίως σόκαρε αυτό το απόσπασμα (σε πλοκή καλού-κακού):

Spoiler

"Μέχρι να γίνω 11 ή 12 χρονών, δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι υπάρχει ένα δεύτερο σετ χείλη στο εσωτερικό, αφού δεν μπορεί να τα δει κανείς. Ακόμα πιο αστείο είναι ότι νόμιζα ότι τα ούρα βγαίνουν από την κλειτορίδα. Όταν είσαι όρθια, το μόνο που βλέπεις από μπροστά είναι τρίχες. Μεταξύ των ποδιών σου υπάρχουν δύο απαλά πράγματα, σαν μαξιλάρια, επίσης καλυμμένα με τρίχες, τα οποία πιέζουν το ένα το άλλο όταν είσαι όρθια, κι έτσι δεν μπορείς να δεις τι υπάρχει μέσα. Όταν κάθεσαι χωρίζουν και είναι πολύ κόκκινα και πολύ σαρκώδη εσωτερικά. Στο επάνω μέρος, υπάρχει μια πτυχή δέρματος, που, τώρα που το σκέφτομαι, μοιάζει με εξάνθημα. Αυτή είναι η κλειτορίδα."

Αυτό πρέπει να είναι το πιο "ακατάλληλο" απ' όσα έγραψε το κορίτσι. Και σκέφτομαι τώρα εγώ, και πείτε μου αν έχω άδικο. Στην παιδική έκδοση κόβεται το παραπάνω ακατάλληλο απόσπασμα, όμως τα παιδιά διαβάζουν κανονικά όσα γράφει η Άννα για τους θαλάμους αερίων, για βομβαρδισμούς, εκτελέσεις, οικογένειες που χωρίζονται, ανθρώπους στιβαγμένους σε τρένα και στρατόπεδα σαν τα ζώα, για ναζιστικές μεθόδους όπως η εκτέλεση αθώων ομήρων μετά από σαμποτάζ αντιστασιακών, περικοπές τροφίμων, πείνα, κατανάλωση σάπιων λαχανικών, γατιών κ.λπ., βία στους δρόμους, δολοφονίες, ληστείες και όλα τα σχετικά.

 

[Μεταλλαγμένη]

@Ιζι, μην το ψάχνεις. Η λογοκρισία βασίζεται ως επί το πλείστον σε ηλίθια κριτήρια. Εδώ την περίοδο της Χούντας, είχε λογοκριθεί η Ευλαμπία του Γιοκαρίνη. Ασχετο με το θέμα, το ξέρω, αλλά μου καίει τον εγκέφαλο η συγκεκριμένη λογοκρισία

Οσον αφορά στο θέμα του νήματος, γενικά διαφωνώ με τις κομμένες εκδόσεις και εκνευρίζομαι όταν τις βλέπω. Για τις παιδικές διασκευές, δεν ξέρω αν υπάρχει σωστό και λάθος. Σε ένα παιδιί μπορεί να λειτουργήσουν αποτρεπτικά στο να διαβάσει την πλήρη έκδοση αργότερα ενώ άλλο να το κάνει να αγαπήσει το έργο και να το αναζητήσει στην πλήρη έκδοσή του. Νομίζω ότι μάλλον πρέπει να κριθούν εκ του αποτελέσματος και ανά περίπτωση.

 

[Φαροφύλακας]

Εδώ την περίοδο της Χούντας, είχε λογοκριθεί η Ευλαμπία του Γιοκαρίνη. Ασχετο με το θέμα, το ξέρω, αλλά μου καίει τον εγκέφαλο η συγκεκριμένη λογοκρισία

μα.... η Χούντα έπεσε το 1974 και η Ευλαμπία βγήκε το 1984... ποιες ειν' οι πηγές σου;

 

[Μεταλλαγμένη]

Χμ... το είχα ακούσει παλιά σε μια εκπομπή από έναν ραδιοφωνικό παραγωγό. το ξαναδιάβασα και μετά όμως. Θα προσπαθήσω να το ψάξω.

 

[Κόρτο Μαλτέζε]

Αν δεν κάνω λάθος λογοκρισία υπήρχε στην Ελλάδα ως το βρώμικο 89 οπότε δεν αποκλείεται η Ευλαμπία (αν και δεν έχω ακούσει κάτι τέτοιο) να λογοκρίθηκε την δεκαετία του 80 (όπως πολλά τραγούδια του Πανούση πχ)

 

[Μεταλλαγμένη]

@Κόρτο, έχεις δίκιο. το έψαξα γιατί προβληματίστηκα πολύ.

Λοιπόν, το είχα ακούσει στην Μηχανή του Χρόνου. Το θέμα της εκπομπής ήταν η λογοκρισία στην Χούντα, αλλά ειπώθηκαν λίγα πράγματα και για την μεταχουντική λογοκρισία γι' αυτό μου είχε μείνει η εντύπωση ότι η Ευλαμπία είχε βγει την περίοδο της Χούντας. Κοιτάξτε το βίντεο σ' αυτή την ιστοσελίδα, περίπου στο 7:50. Το αναφέρει ο ίδιος ο Γιοκαρίνης. Προφανώς, οι στίχοι του θεωρήθηκαν προκλητικοί.

 

[Ίζι]

Λοιπόν, το να βρει κανείς κλασικά παιδικά βιβλία σε ολοκληρωμένη μετάφραση είναι πιο δύσκολο απ' ό,τι φανταζόμουν, σχεδόν αδύνατο! Τέλος πάντων, βλέπω ότι αυτή εδώ η σειρά ονομάζεται "πλήρη κείμενα". Γνωρίζει κανείς αν πρόκειται πραγματικά για ολόκληρα τα κλασικά έργα; Υπάρχουν αντίστοιχες σειρές άλλων οίκων;

 

[Φαροφύλακας]

Πατάκης είναι κι από ό,τι βλέπω πρώτη κυκλοφορία το 2015, άρα με ένα τηλέφωνο στον εκδοτικό οίκο θα ξεκαθάριζε το θέμα.

 

[Ίζι]

Θα τους κάνω ένα τηλέφωνο αύριο το πρωί. Και πάλι, είναι λίγα, ελάχιστα. Αυτά που θεωρούνται παιδικά έχουν βγει σε δεκάδες διασκευές το καθένα, ενώ για κάποια δεν κυκλοφορεί ούτε μία ολοκληρωμένη μετάφραση. Παράδειγμα (κι ένα ενδιαφέρον άρθρο, γενικά).

 

[Χήθκλιφ]

Ελπίζω να είναι πράγματι πλήρη τα κείμενα Ίζι, ωστόσο, αυτό το «9-18 ετών» με προβληματίζει.

Κι επειδή ανάμεσα τους είδα «Το νησί των θησαυρών», το οποίο είχα πασχίσει να βρω σε μια αξιοπρεπή μετάφραση - αφού ανήκει στα βιβλία που σχεδόν μόνο συντετμημένα ή διασκευασμένα κυκλοφορούν στα ελληνικά - θέλω να προτείνω την εξής με τίτλο «Το νησί με τον Θησαυρό» από τον εκδοτικό οίκο Δαίδαλος Ι. Ζαχαρόπουλος. Δεν πρόκειται για τον γνωστό (και απεχθή) Σ. Ι. Ζαχαρόπουλο αλλά για έναν μικρότερο οίκο με πολύ καλαίσθητα και προσεγμένα βιβλία, το συγκεκριμένο δε, σε μετάφραση του Φώντα Κονδύλη - που είναι από μόνο του θετικό.

 

[Χαριποτερίστρια]

Επειδή με καίει κι εμένα αυτό το θέμα, είχα τσεκάρει την έκδοση του Κόμη Μοντεχρίστο του Πατάκη, η οποία δεν έχει πάνω το σήμα "διασκευή" όπως οι Άθλιοι π.χ. της ίδιας σειράς. Ρίχνοντας μια ματιά στις πρώτες σελίδες παρ'όλα αυτά, είδα ότι στο συγκεκριμένο βιβλίο λέει απόδοση στα ελληνικά, και όχι μετάφραση (όπως λέει στην Τζέην Έυρ αν θυμάμαι καλά). Επιπλέον, ο Μοντεχρίστο σε αγγλικές εκδόσεις είναι γύρω στις 900 σελίδες, ενώ του Πατάκη μόλις 650, οπότε μάλλον πως πρόκειται για μία ακόμα διασκευή.


(μα είναι δυνατόν να μην κυκλοφορεί ο Κόμης Μοντεχρίστο στα ελληνικά;;; )

 

[Φιλιπ]

Πονεμένη ιστορία! Ο "Ροβινσώνας κρουσος" είχε βγει στην καθαρεύουσα πριν το 1900 και από τότε έχει διανεμηθεί μέσω φωτοτυπιών. Δεν μεταφράστηκε ποτέ ολόκληρο το έργο που ήταν περίπου 800σελ. Ο κόμης μοντεκριστο, οι άθλιοι κ πολλά αλλά το ίδιο. Ο δαυιδ Κόπερφιλντ μεταφράστηκε πλήρως μόνο από τις εκδόσεις Γεμεντζοπουλος το 1952 ή 54 αν θυμάμαι καλά σε δυο τόμους. Αρκετά δυσεύρετο σήμερα. Και να σκεφτείτε ότι για τόσο παλιά έργα δεν χρειάζεται οι εκδ οίκοι να πληρώσουν δικαιωματα.
Είναι τραγική η κατάσταση. Εδώ δεν έχουν κάνει μεταφραστεί όλα τα έργα του Ντίκενς. nicholas nickleby,burnaby rudge,little Dorrit δεν έχουν μεταφραστεί !ελεος δλδ..

 

[Χαριποτερίστρια]

Αυτό που με τσαντίζει πιο πολύ με τη σειρά του Πατάκη είναι ότι σκόπιμα προσπαθούν να εξαπατήσουν τον αναγνώστη, χαρακτηρίζοντας ορισμένα βιβλία της ως "ολόκληρα κείμενα", οπότε εμείς πρέπει να το παίζουμε ντετέκτιβ και να συγκρίνουμε αριθμούς σελίδων με τις ξένες εκδόσεις για να διαπιστώσουμε αν πρόκειται τελικά για διασκευή ή για το πλήρες κείμενο! Έλεος δηλαδή...

 

[Φιλιπ]

Αυτή είναι η μόνη πλήρης έκδοση του "Ροβινσώνα κρούσου"! του 1897!! παρακαλώ...

[/URL][/IMG]

 

[Ίζι]

Τηλεφώνησα στις εκδόσεις Πατάκη για τη σειρά "πλήρη κείμενα" και μου είπαν ότι είναι όντως ολοκληρωμένες μεταφράσεις, εκτός από κάποια σημεία, σε κάποια βιβλία όπου ο μεταφραστής έχει επιλέξει να κάνει "περιληπτική μετάφραση" - στον Κόμη Μοντεχρήστο για παράδειγμα. Τα συμπεράσματα δικά σας.

 

[Φιλιπ]

θα έλεγα τα συμπεράσματά μου αλλά θα επέμβει το ΕΣΡ... θα έπρεπε να ντρέπονται να κοροιδεύουν τον κόσμο λες και δεν ειναι εκδοτικός οικος αλλα γύφτοι στο παζάρι.. τες πα..